поиск в интернете
расширенный поиск
Иу лæг – æфсад у, дыууæ – уæлахиз. Сделать стартовойНаписать письмо Добавить в избранное
 
Регистрация   Забыли пароль?
  Главная Библиотека Регистрация Добавить новость Новое на сайте Статистика Форум Контакты Реклама на сайте О сайте
 
  Навигация
Авторские статьи
Общество
Литература
Осетинские сказки
Музыка
Фото
Видео
  Книги
История Осетии
История Алан
Аристократия Алан
История Южной Осетии
Исторический атлас
Осетинский аул
Традиции и обычаи
Три Слезы Бога
Религиозное мировоззрение
Фамилии и имена
Песни далеких лет
Нарты-Арии
Ир-Ас-Аланское Единобожие
Ингушско-Осетинские
Ирон æгъдæуттæ
  Интересные материалы
Древность
Скифы
Сарматы
Аланы
Новая История
Современность
Личности
Гербы и Флаги
  Духовный мир
Святые места
Древние учения
Нартский эпос
Культура
Религия
Теософия и теология
  Строим РЮО 
Политика
Религия
Ир-асский язык
Образование
Искусство
Экономика
  Реклама
 
 
Йеунæги тауæрæхъ
Автор: 00mN1ck / 8 декабря 2010 / Категория: Ирон адæмон сфæлдыстад » Хицæн кадджытæ
     Йеу гъæуи цардæй мæгур зæронд лæг. И лæг рамардæй 'ма йин байзадæй лæхъуæн æма кизгæ. Кизгæ уайтагъд лæгмæ рандæй. Лæхъуæн дæр рацæппо-лæппо æй; хуæрзигурд разиндтæй æма 'й Хуцау фонс кæнунбæл фæккодта. Игурд фескъуæлхтæй 'ма æхе хъиамæтæй гъæу исæнтудта, æхуæдæг ба Ханти кизги ракурдта.
     Йеу æхсæвæ мæгур Йеунæг иуазæгдони куд хустæй, уотæ йимæ бадзурдæй:
     — Сæумæ дин сехуар афони дæ уосæ хастæуй, лæги сæр дæ багъудæй, Йеунæг!
     Лæхъуæн фестадæй, тургъæмæ рацудæй, рагъæуæйттæ кодта 'ма некæми неци фæййидта; бацудæй фæстæмæ æма, æхе хуссæни куд æруагъта, уотæ ба йимæ нæуæгæй бадзурдæй:
     — Сехуар афони дæ фиди марæг ами уодзæнæй, Йеунæг!
     Æртиггаг хатт йимæ бадзурдæй:
     — Сехуар афони дæ фиди лимæн дæр ами уодзæнæй!
     Исхъурдохæн æй мæгур Йеунæг; ци 'рдæмæ цудайдæ, кæмæн ци кодтайдæ, уой нæбал зудта æма æ мадæмæ бацудæй æма æ хабæрттæ уомæн радзурдта. Æ мадæ ба йин загъта:
     — Дæ фиди марæги дæр, дæ фиди лимæни дæр, Хуцауи ку фæндæуа, уæд йесгæми йердзæнæ. Уодесæг æма уосесæгæй ба игъаугидæр нæййес, дууæ гъуддаги дæр æмбес æнцæ 'ма дæ сæри гъуддагмæ цо!
     Йеунæг æ бæхбæл саргъ багæлста 'ма талингитæй Хантæмæ нихъхъæрттæй; къæразгæ бахуаста кизгæмæ, æма йимæ йе дæр ракастæй.
     — Кизгай, дæ ард цæмæн сайис, — зæгъгæ, йимæ дзоруй Йеунæг.
     Кизгæ ба йин загъта:
     — Æз мæ ард ку сайдтайнæ, уæд дæмæ лæг нæ рарвистайнæ!
     — Мадта æрхезæ, æз ба дæ хæссон!
     — Уотемæн нæ рахездзæнæн, фал дæлæ авд надей астæумæ ниццо; мæн ка хæссуй, йе дæ фиди марæг дæр æй 'ма мæ уомæй байсæ!
     Йеунæг ниццудæй авд надей астæумæ 'ма уоми æ бæх бафæсахсæн кодта.
     Сехуар афони йибæл хан, дууадæс бæхгиней хæтдзæ киндзæ худта, уотемæй æрбацудæй. Мæгур Йеунæг сæ хæтдзæ æхе рацæуæг кодта; ханæн æ бæрзæй æрсæрфта, æма и бæхæй ратулдæй, æхуæдæг ба ралигъдæй. Хани æмбæлттæ дæр сæ киндзæ фæснад йеу дорбæл фæууагътонцæ æма Йеунæги фæсте сæхе рауагътонцæ. Дзæбæх ку рарæнгъæнцæ, уæд æ бæх фездахта фæстæмæ, сæ рахез фæрсти æрбагъазта 'ма син сæ сæртæ къуæрдтитæгæнгæ рацудæй, æртиндæсей дæр бафснайдта, сæ бæхтæбæл син сæ тонаутæ бабаста, æ разæй сæ рамбурд кодта; хани кизги дæр æ фæсабæрцæмæ æрбайста æма уотемæй æ хæдзарæмæ исцудæй. Йеунæгæн йе 'сцудмæ æ фиди лимæн гъастæй рандæй. Еунæг уой ку базудта, уæд æй сорунтæ райдæдта; баййафта æй; хатуй йимæ, коруй æй, раздæхæ, зæгъгæ, 'ма йимæ нæбал игъуста æ фиди лимæн. Уæдта йин загъта æ фиди лимæнæн:
     — Кæд дæ фæндуй, уæд мæ фиди мулк дууæ æмбеси бакæнæн, кенæ ба, йеу бони фонсæй ке иссердтон, уони райсæ!
     На-нæ-уа æй ку нæбал уагъта Йеунæг, уæд æ фиди лимæн раздахтæй 'ма райста, йеу бони фонсикондæй ке иссердта Йеунæг, уони.
     Йеунæг уотемæй йеци-йеу бон æ фиди тог райста, æ фиди лимæни устур хæзнайау багъæуай кодта, æнæзæрдæхудтæй æй рарвиста æмæ уосæ дæр æрхудта.
     Ци рацудæй, Хуцау æхуæдæг зонуй, уæдта Йеунæг фунтæ фæййидта: авд берæгъи сæгъæ раскъафтонцæ 'ма сæ цума йе ба расурдта, авдей дæр рамардта; æвдæймаги куд æстъигъта, уотæ ба æ фарсæй фæтътъифстæй; уæдта цума æртæ богъай сæ кегъоги æмбухта, уотæ; æртæ æхсинæги ба кæрæдзей тудтонцæ.
     Йеунæг æ фунтæ æ мадæн радзурдта 'ма йин йе ба загъта:
     — А гъæуи кизгæ раскъавдæ уодзæнæй, ду ба фæдесæй рараздæр уодзæнæ; авд рамардзæнæ; æвдæймаг куд фест кæнай, уотæ ба биде расхъеудзæнæй, дæ фарсбæл исæмбæлдзæнæй, 'ма уомæй дæ адзал уодзæнæй. Æртæ богъай ба æнцæ де 'ртæ æнгари. Йетæ ба дæбæл богъ-богъæй кæудзæнæнцæ. Æртæ æхсинæги ба æз, дæ мадæ, дæ уосæ æма дæ йеунæг хуæрæ — маха нæхе тондзинан, æндæра ци кæндзинан?
     Уотæ рæхги ба авд абæреги гъæумæ фæллæбурдта. Абæрегтæ йеу кизгæ раскъафтонцæ. Гъæуфæдеси разæй Йеунæг фæцæй; авдей дæр рамардта; æхсæзей тонаутæ си рафснайдта; æвдæймагмæ куд бацудæй æма ниллæудтæй, уотæ ба æ фун æ зæрди æрбафтудæй æма ниллæудтæй, нæбал имæ æндиудта. Кизгæ ниххудтæй 'ма дзоруй Йеунæгмæ:
     — Се’ гасæй син ку нæ фæттарстæ, уæд мардæй ба куд тæрсис?
     Йеунæг уæд æхебæл æрхудтæй; кизги æфхуæрд æ сæрмæ нæбал æрхаста æма бацудæй мардмæ; æ къандзол ин исрæдувта; уордæгæй биде фесхъиудтæй æма Йеунæги фарсбæл исæмбалдæй.
     Уотемæй Йеунæги æ фун æрæййафта; æ хæдзарæмæ ма уодæгасæй æрхъæрттæй, уæдта æ дуйнейæй рахецæн æй.

Радзырдта йæ Кертибиты Кертиби, Мæхческ. Ныффыста йæ Гарданты Михал. «Памятники народного творчества осетин», вып. II, ф. 87—88.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна
Информация
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии к данной публикации.
  Информация

Идея герба производна из идеологии Нартиады: высшая сфера УÆЛÆ представляет мировой разум МОН самой чашей уацамонгæ. Сама чаша и есть воплощение идеи перехода от разума МОН к его информационному выражению – к вести УАЦ. Далее...

  Опрос
Отдельный сайт
В разделе на этом сайте
В разделе на этом сайте с другим дизайном
На поддомене с другим дизайном


  Популярное
  • Современный смартфон Honor 20 Pro - в ногу со временем
  •   Архив
    Ноябрь 2019 (1)
    Октябрь 2019 (7)
    Сентябрь 2019 (2)
    Август 2019 (4)
    Июль 2019 (7)
    Июнь 2019 (4)
      Друзья

    Патриоты Осетии

    Осетия и Осетины

    ИА ОСинформ

    Ирон Фæндаг

    Ирон Адæм

    Ацæтæ

    Список партнеров

      Реклама
     liex
     
      © 2006—2019 iratta.com — история и культура Осетии
    все права защищены
    Рейтинг@Mail.ru