https://iratta.com/ ru https://iratta.com/ir/itz/13843-het230gkaty-kostayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13843-het230gkaty-kostayy-zar230g.html 13843 Sun, 05 Jun 2011 22:31:40 +0400 native-yes Сæ цалхы разæй
Кæд æмæ дæндаг скодта.

Гъей, ой, Къоста
Мæгуыр адæмæн
Ахуырмæ фæндаг скодта.

Гъей, ой, Къоста!
Дыгуры зылды та
Кæд æмæ куырдты Цыкола.

Гъей, ой, Къоста!
Ды махæн сарæзтай
Фыццаг ирон скъола.

Гъей, ой, Къоста!
Æрджынарæджы нын
Далæ бæлоны сау сынт.

Гъей, ой, Къоста!
Фæллойгæнджытæ дын
Сарæзтой дæ номыл сау цырт.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дзæуджыхъæу, 1949 аз, ф. 480.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13842-kostayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13842-kostayy-zar230g.html 13842 Sun, 05 Jun 2011 22:30:32 +0400 native-yes Гъæйтт-мардзæ, Къостайæн йæ цырты раз йæ зарæг ныккæнæм!
Нары цъититæн сæ зæйтæ – се 'мбисæй,
Хох сыл фехæлд æви нæ?
Тугцъиртæн сæ зæрдæ се 'вдисæн, хорз сын фестæм æви нæ!
Фиййаджы дон нын хох сауæзта,
Къоста нын сæрибарыл тох сарæзта.
Арвыкомæй Гуырдзыстонмæ
Къоста кусæг адæмы ракодта йæхи стъолмæ.
Агъуыст аразгæйæ стъарапилмæ фæкæсынц,
Гъæйтт, уæууæй! Сæрæй та нын Къостайы Стъараполмæ фæхæссынц!
Дыууæ уафсхоры дзабырваг нал сысты,
Денджызы хъаз, дам, йæ цады бадæг,
Къостайыл мæгуыр адæм ныккодтой йæ кады зарæг.
Къостайы цухъхъа – цъæх фæсмынæй. Ой, нæ хæхбæстаг!
Кусæг адæм нал ысты цæгъдинаг тугцъиртæн фæрсылæй,
Нал у уый рæстæг!
Тох дын ныккæнæм, Къоста,
Рох дæ нæ кæнæм, Къоста!

Радзырдта йæ Гуыриаты Вано, 1940 аз. Ныффыста йæ Къадзты Нинæ.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор № 111, папкæ 89, ф. 265.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13841-kostayy-zar230g-skuyddzag.html https://iratta.com/ir/itz/13841-kostayy-zar230g-skuyddzag.html 13841 Sun, 05 Jun 2011 22:30:02 +0400 native-yes Гъей, гъей, цæвæг ссардтон.
Гъей, гъей, уæрæйдæ, уæрæйдæ,
Гъей, гъей, æмæ, дам, бирæ нын
Фæцæрай, Къоста, гъей!
Гъей, гъей, Къоста, дам, бадзуры,
Гъей, гъей, æз адæмы сæрыл
Мæлæт ыссардтон, гъей,
Гъей, гъей, мæлæт ыссардтон.
Гъей, уæрæйдæ, уæрæйдæ,
Гъей, бирæ нын фæцæрай, Къоста, гъей.
Гъей, гъей, уæрæйдæ, гъей, гъей!
Хетæджы-фырт, дам, нын
Уæд хъæбатыр Къоста бадзуры,
Гъей, гъей, рахæссут мын, – загъта, –
Гъей, гъей, нæ Иры тырыса, гъей!

Газет «Æрыгон большевик», № 56, июнь, 1936 аз.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13840-het230gkaty-kostayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13840-het230gkaty-kostayy-zar230g.html 13840 Sun, 05 Jun 2011 22:29:33 +0400 native-yes Хъæбатырæй бирæ кодта,
Гъей, гъей, гъей, гъей!
Ирыстоны цытджын фырт,
Хæххон фæллойгæнæг,
Гъей, гъей, гъей, гъей!
Адæмы сæрыл, гъей, гъей,
Дæ тохы зарæг тыхджын хъæбатырæй
Гъей, дæ хорз фæндыр ысцагъта, гъей!
Тох, хъæбатыр Къоста, гъей!

Осетинский музыкальный фольклор, Москва, 1948, Ленинград, стр. 32.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13839-het230gkaty-kostayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13839-het230gkaty-kostayy-zar230g.html 13839 Sun, 05 Jun 2011 22:28:54 +0400 native-yes Цæргæсы кæсгон.
Хоранты Созырыхъо, фæхæссай
Адæмы астæу хæрæджы цæсгом.
Къоста бадзуры:
– Ма сæ байрайат уæ хъулон пъагæттæй,
Уыдонмæ бæлгæйæ мын мæ рухс дуне
Баталынг кодтат.
Уæртæ Санибайы мæгуыры куырдæдзтæ,
Гъæй-джиди! Уæд та ма куы бакодтаин мæ Иры хъуыддæгтæ!

Цæгат Ирыстоны адæмон сфæлдыстады Хæдзары фольклорон æрмæгæй.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13838-kostayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13838-kostayy-zar230g.html 13838 Sun, 05 Jun 2011 22:28:14 +0400 native-yes Цæй,ныккæнæм Хетæджы-фырт Къостайы зарæг!
Цæрай æмæ бирæ фæцæрай,
Хетæджы-фырт Къоста!
Ацы азы кæрдæг калмау хæры.
Къостайы гæххæтт, зæгъы, арвау нæры,
Цæрай æмæ бирæ цæрай æ.а.д.
Куырттаты комы бæлоны гуысыра.
Рахæссынц мын мæ хохы æмгæрттæ мæ номы тырыса.
Цæрай æмæ бирæ цæрай æ.а.д.

«Къоста», фыццаг том, Мæскуы, 1939, Ленинград, ф. 166.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13837-plity-hatuyy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13837-plity-hatuyy-zar230g.html 13837 Sun, 05 Jun 2011 22:27:42 +0400 native-yes Тæгиатæ мæнгардæй лæгтæ рамардтой.

Аспиатæ сæ хостæ Бæлтамæ нылластой.
Аспиатæ сæ хоты Хатуйы марæггаг гæртаммæ нылластой.
– Хосхæрæн уæтæртæ сæ ривæды дарджытæ.
Ыскæнут мыл, мæ хотæ, тæригъæды хъарджытæ.

Къардойнаг салдатмæ халат, худ разындис,
Цураты Мысостмæ налат туг разындис,
Æууæнкæй мæ рамардта.
Пылиты Хату бадзуры:
– Ныккæнут мыл, Иры чызджытæ, тæригъæды хъарджытæ.

Радзырдта йæ Плиты Лади. Ныффыстой йæ Плиты Харитон æмæ Дарчиты Дауыт, 1938 аз.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор № 21, папкæ 71, ф. 35.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13836-dianozy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13836-dianozy-zar230g.html 13836 Sun, 05 Jun 2011 22:27:14 +0400 native-yes Цæмæн мæ рахуыдтат,
Ой, мæнгардæй фæцæрат, гъей!

Гуырдзыйы æлдæрттæм
Æвзист, уæд, сыгъзæрин,
Ой, куынæуал ныууагътон, гъей!

Мæгуыртæн сæ истон,
Бартæ сын агуырдтон,
Ой, не 'нусон знæгтæй, гъей!

Цæмæн мæ фæкодтат
Нæ тугцъир знæгты,
Ой, æлдæртты фæндиаг!

Фехъусын сын кæнут,
Сæ кæрон æрцæуы,
Ой, сæ налат хъуыддæгтæн!

Кæд мын марг бадардтой,
Уæддæр сæм кусæг адæм,
Ой, дзуапмæ бадзурдзæн, гъей! .

Джимарайы хъалтæн
Сау калмæй баззайдзæн
Гъей, сæхионы ауæй, гъей!

Æз уæддæр цъаммартæй
Мæгуырты маст райстон,
Ой, сæ зæрдыл лæудзæни, гъей!

«Зарджыты чиныг», Орджоникидзе, 1959, ф. 71.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13835-ilaty-dzybyrtty-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13835-ilaty-dzybyrtty-zar230g.html 13835 Sun, 05 Jun 2011 22:26:20 +0400 native-yes Уæй, уæрæйди-райди, уæйтæ!
Хохы цуанон сау зым амардта,
Илаты Дзыбыртт сауджыны амардта.
Далæ Сæнæг дон-дон æрбацыди,
Йембал Дзитдзайы лæппу та йыл комдзог рацыди.
Чехойты Цопан Дзæуæджыхъæуæй Бадмæ æрбацыд,
Бадмæ æрбацыд,
Уæй-уæй, уæй-уæрæйди, рæйди-уæйтæ!
Илаты Дзыбыртты куы 'рцахстой, уæд ауындзæнмæ
Заргæ æрбацыди,
Заргæ æрбацыди.

Радзырдта йæ Туаты Батырадз, 25 август, 1928 аз, Туалгом, Цми. Ныффыста йæ Толасты Андрей.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор, 15, папкæ 8, ф. 268.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13834-h230stuaty-hazybeg.html https://iratta.com/ir/itz/13834-h230stuaty-hazybeg.html 13834 Sun, 05 Jun 2011 22:25:39 +0400 native-yes Ой, цы кæнон, мæ боныл!
Ой, уынгæг тох æрцыди, йе, мардзæ.
Сахъ лæппу, Хъæстуаты Хъазыбег, гъей!
Æмæ дзæнæты фæбадай, уарзон æмгар!
Уæд йæ рæсугъд уарзоны тыххæй
Йæ сау туг æнæвгъау чи ныккалдта, йе, мардзæ!
Уæ, сахъ лæппу Хъæстуаты Хъазыбег!
Уæд йæ мады зæронд бæргæ бадзуры:
– Уæ мæ буц хъæбул Хъазыбег,
Ды дæ каисты иу бæрæг куы бакæнис,
Дæ буц каисты иу бæрæг куы бакæнис, лæппу, гъей! –
Æмæ йæ урс бæхыл саргъ бæргæ бавæрдта,
Уæд йæ кæрæбинкæ йе 'фцæджы бафтыдта.
Афтæмæй дыууæ изæры астæу
Йæ каистæм араст вæййы дæлæ Зилгæмæ, гъей!
Æмæ Зилгæмæ куы баввахс и, уæдæ,
Уæд иу сау æндар æрбазындис иу-къорд барæгæй,
Бæргæ сæ базыдта рухсдзæсгом Хъазыбег, гъей!
«Уæуу, ныр фæстæмæ дæр бæргæ фæлидзин,
Фæлæ худинаг уыдзæн мæ лæджыхъæдæн».
Æмæ йæ бæхы куы ныццæфтæ кодта,
Цæстыфæныкъуылдмæ се 'хсæн бæргæ балæууыд,
Уæд бæргæ сæм бадзуры:
– Уе 'хсæвтæ хорз уа, мæнæ хорз адæм, гъей!
– Æгас нæм æрцæуай, Хъазыбег,
Уæ Хъæстуаты хъал лæппу!
Уæ, кæцæй фæдæ, йе, кæдæм цæуыс? –
Бæргæ йæ бафæрсынц йæ разы бадджытæ, гъей.
– Æмæ ныр æнæхъæн мæй, – куы загъта, –
Æз мæ каисты иу бæрæг дæр куы нæма бакодтон.
Æз мæ каистæм куы цæуын, мæ буц каистæм,
Зилгæмæ куы цæуын, хорз адæм, гъей!
– Æмæ дæ мах фæхæццæ кæндзыстæм
Уæ, дæ каистæм, Хъазыбег!
– Уæ, цы хуызы мæ фæхæццæ кæндзыстут? –
Бæргæ сæ бафæрсы йæ разы бадджыты.
– Дæ галифе дын де 'фцæджы бафтаудзыстæм,
Афтæмæй дæ ехсытæй нæмгæйæ фервитдзыстæм.
Ды дæхæдæг гæвзыккæй куы схъомыл дæ,
Уæд мах разæй сау рæсугъды куыд хъуамæ фæхæссай?
– Уæуу, цы кæнон, хорз адæм? –
Йæ зæрдæ бауазал се 'нæгъдау ныхæстæм
Æмæ йæ бæхæй куы рагæпп кодта,
Йæ кæрæбин сæм бæргæ фæдардта:
– Бахатыр кæнут, хорз адæм,
Нана мын афтæ куы нæ бафæдзæхста, гъей,
Ды, дам-иу, дæ каистæм цæугæйæ
Дæ хæлаф де 'фцæджы ныххæс, зæгъгæ,
Æмæ дæ уарзон чызджы абырджытæн ратт.
Цæй, фæлæ тымбыл хæст стынг кæнæм.
Афтæмæй сыл уыцы ран ралæууы сахъ лæппу.
Боныцъæхафонмæ ма бæргæ фæхæцыд,
Фæдисы сæ чи рацыдаид, уый дæр нал ауагъта
Сахъ лæппу Хъæстуаты Хъазыбег, гъей!
Йæхæдæг боныцъæхафоныл
Йæ урс бæхыл бабадгæйæ,
Дарддæр йæ фæндагыл араст вæййы.
Йæ буц каистæм Зилгæмæ араст и йæ фæндагыл, гъей!
Уæд йæ уарзон чызджы фыды 'фсымæр
Зилгæйы хъæуысæр бæргæ царди
Æмæ чызджы кæмæндæр загъта,
Æцæг, æмæ йæ гæртамыл уæй кодта,
Уый йæ размæ топпимæ бæргæ 'рлæууыди.

– Æгас, дам, æрцæуай, нæ буц сиахс Хъазыбег!
Фæлæ, дам, уыцы кад ардыгæй нал ахæсдзынæ. –
Æмæ йын йæ сау туг куы акалы.
Уый дæр ма йæм кæрæбин бæргæ фелвæста,
Фæстæмæ йæ æруадзы, йæ цæст æй нал бауарзта.
– Худинаг, дам, мын уыдзæни, – загъта, –
Мæ каисы куыд ныццæвон? –
Æмæ Зилгæйы уынджы бæргæ астъæлфы,
Æмæ йыл дондзаутæ куы рамбæлынц, гъей!
Æмæ йæ бæхæй куы рагæпп кодта:
– Донæй мæ бафсадут, – загъта, – дойныйæ куы мæлын.
Донæй мæ бафсадут, дондзæуттæ, гъей! –
Уæд æй йæ каистæм бæргæ бахæццæ кæнынц,
Хуыссæны йæ бæргæ æрæвæрынц,
Æмбырдтæ йыл байдайынц дунейы дзыллæтæ, гъей!
– Ныр мын мæ размæ уый ракæнут, – загъта, –
Æз ацы фыдæбæттæ кæй тыххæй бавзæрстон.
Уæд ын йæ уарзон рæсугъды бæргæ 'рбахонынц.
Дунейы дзыллæтæ бæргæ ныккæуынц, гъей!
Фæдисхъæргæнæг ма бæргæ арвитынц Арыхъхъы хъæумæ.
Уым йæ къахыл цæуынхъом чи уыди,
Иууылдæр рацæуынц Зилгæмæ, гъей!
Удæгасæй ма йæ бæргæ 'рбаййафынц,
– Кæугæ мыл ма кæнут, хорз адæм,
Худинаг уæм бæргæ не 'рхастон.
Нымæтыл æй сæвæрынц, Арыхъмæ йæ рахæссынц.
Арыхъы сæрмæ бахæццæ уæвгæйæ,
Йæ дуне йыл баталынг вæййы.
Дунейы дзыллæтæ йыл куы ныккæуынц.
Рухсцæсгом, Хъæстуаты Хъазыбег, гъей!

Радзырдта йæ Наниты Сергей. Ныффыстой йæ Плиты Харитон æмæ Дарчиты Дауыт, 7 октябрь, 1936 аз, Алагир.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор № 24, папкæ 71, ф.26–28.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13833-soseyy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13833-soseyy-zar230g.html 13833 Sun, 05 Jun 2011 22:24:11 +0400 native-yes Уалдзыгон фыййау фист кæнынмæ.
– Кæдæм скъæрыс, Сосе, Хуымæллæджы рæгъау?
– Нæ зæронд мæрдтæн хист кæнынмæ. –
Быдырæй цæвæджы хъæр дæр нал хъуысы,
Сосейы рæсугъд ус, дам, бадзуры:
– Сыбырæй нæ лæджы хъæр нал хъуысы.
Се стыр тæбæгъ, дам, сæ фынджы фарсмæ,
Фæхæссынц дæ, Сосе, Сыбырмæ дæ фыды фарсмæ.
Æрджынарæджы – Икъаты давон.
Сыбырæй дæм сæрвыстой, Сосе, дæ иухатты вагон.

Радзырдта йæ Гаджиты Васил Умары фырт, 24-аздзыд, 10 июль, 1932 аз, Нар. Ныффыста йæ Дзанайты Сергей.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор № 23, папкæ 15, ф. 31.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13832-salayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13832-salayy-zar230g.html 13832 Sun, 05 Jun 2011 22:19:38 +0400 native-yes Дæ мады æрвад Гуыбаты фæндиаг,
Гаглойты Сала, бирæ рацæрай,
Сау хъæды бæлас фæрæтæй нæ тæрсы. –
Иу уидагыл сын дыууæ бæласы,
Сала та уæртæ Гуырдзыйы кънйæзтæй
Иу синагыл дыууæ фæласы.

Азарыдис æй Калоты Никъала. Ныффыста йæ Дзанайты Сергей, 1940 аз, Захъа.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор №119, папкæ 91, ф. 30.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13831-hudy-abyrdzhyty-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13831-hudy-abyrdzhyty-zar230g.html 13831 Sun, 05 Jun 2011 22:18:37 +0400 native-yes Нæ худтæ райсæм.
Цомут знæгтæй
Нæ тугтæ райсæм
Ой, Цыппу,
Дзæнæты бадай.
Уæлæ Ходзы –
Уадиты уасæг.
Мах фондзæй
Ломисы уазæг.
Ой, Сугъар,
Дзæнæты Хъудæн,
Уæртæ Хъудæн
Æнгуыр-æндон.
Æнæнцой фæуа
Нæ гуырæн бон.
Ой, Гайти,
Дзæнæты бадай.
Сомихаджы байраг
Къуци хуыдтой.
Хъуды абырджытæ сармадзаны нæмыг
Пурти хуыдтой.
Ой, Цыппу,
Дзæнæты бадай.
Гуры чырынтæ
Цъæх авг суагътой,
Хъуды мæсгуытæ
Цъæх арт суагътой,
Ой, Сугъар,
Дзæнæты бадай!

Азарыдис æй Калоты Никъала. Ныффыста йæ Дзанайты Сергей, 1940 аз, Захъа.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор №119, папкæ 91, ф. 30.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13830-cherchesty-as230hm230ty-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13830-cherchesty-as230hm230ty-zar230g.html 13830 Sun, 05 Jun 2011 22:13:57 +0400 native-yes Гъей, гъей, æмæ Черчесты Асæхмæт бадзуры:
– Гъей, дæ рæгъау дын фæтæрынц бон сихорафон.

Гъей, гъей, æмæ Хъайттаты Биби
Æхсæлыйæн суджы лыг ныккодта, суджы лыг ныккодта!
Гъей, гъей, æмæ Хоранты, гъей, Бæрчы хъуссæртты
Хъуджы лыгъд ныккодта, гъей!
Гъей, гъей, æмæ Хоранты Созырыхъо бадзуры,гъей:
– Мæ тыхсты рæстæг мæ шипкæйаг лулæ мемæ куы уыдаид!
Ой, гъей, æмæ Черчесты Асæхмæт бадзуры:
– Гъей, æниу мæнæн мæ тохы рæстæг мæ кæстæр æфсымæр
Садуллæ мемæ куы уыдаид!
Гъей, гъей, æмæ Æмбалты Бимболы фиу цын хомæй баззади,
Гъей, гъей, кæд йæ фыхы тыххæй!
Гъей, гъей, æмæ, Черчесты Бадзæйы риу цын гомæй баззади
Гъей, кæд йæ фырт Асæхмæты тыххæй!

Гъей, гъей, æмæ Черчесты Бедзæйы фырт Асæхмæт бадзуры:
– Гъей, мæнæн Цъамады фæсивæд куы федтаиккой
Сыбыры мæ туджы хъæбæртæ, мæ туджы хъæбæртæ!
Гъей, гъей, æмæ сæлабыры сæныкк
Сæгуытæй баззади, сæгуытæй баззади.
Гъей, гъей, æмæ ацы Цъамадæн лæгдзинад
Сæ фыдæй баззади,сæ фыдæй баззади!

Гъей, гъей, æмæ уæдæ фыййау
Зæххы тыххæй йæ фосæн цад скодта!
Гъей, гъей, æмæ Черчесты Бедзæйы фырт
Хъæбатыр Асæхмæт, гъей!
Зæххы тыххæй йæ хъæуæн кад ыскодта!

Радзырдта йæ Хъайттаты Буца, 1987 аз, Црау. Ныффыстой йæ Дзеранты Фатимæ æмæ Хестанты Иринæ.
Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, ирон æмæ иумæйаг æвзагзонынады кафедрæйы архив.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13829-temesty-dzheory-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13829-temesty-dzheory-zar230g.html 13829 Sun, 05 Jun 2011 22:13:10 +0400 native-yes Гагуыдзы дуармæ кæсаджы гæнæхтæ,
Æз, дам, ацы гауыртæн фæкæнон фæстаджы гæрæхтæ,

Сæ дæллаг зæхх – Тæгæрдонæй,
Æз нæ ауадздзынæн мæ фæллад бæх æд уæрдонæй.
Æрцыди хæсты тох, хъæбатыр Джеор.
Дзабратæн – Гидолæйы кæсгон.
Æз нæ фегад кæндзынæн
Мæ зæронд фыд Бимболаты цæсгом.
Хъæддзау – кæрзытæ кæнынмæ,
Нал фæцæудзынæн Къорайы къуыбырмæ
Кæрдзынты хæрынмæ.
Ацы азы уалдзæг – Бабеттæйы уалдзæг,
Ме 'нахъом саби – Сафеткæйы уазæг.
Уой тох, хъæбатыр Джеор.

Радзырдта йæ Мырзаганты Уане Хъамболаты фырт, 85-аздзыд, 27 январь, 1969 аз, Хидыхъус. Ныффыста йæ Мырзаганты Светланæ. Салæгаты Зояйы æмбырдгондæй.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13828-besaty-m230h230m230ty-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13828-besaty-m230h230m230ty-zar230g.html 13828 Sun, 05 Jun 2011 22:12:28 +0400 native-yes Мæхæмæт, гъей æмæ фæцæуæм уæлæ горæтмæ, –
Куы зæгъы, гъей, Гуыргъохъо æмæ Бесайы-фырт Мæхæмæт.

– Гъей, æмæ сæууон базармæ даритæ æлхæнынмæ, гъей, даритæ,
Балхæнæм уæдæмæ, гъей, Гуыргъохъо æмæ Бесайы-фырт Мæхæмæт.

Ой, æмæ Къардоны бынмæ куы бахæццæ вæййынц, гъей!
Гъей, гъей, абырджытæ сæ размæ куы фесты,
Гъей, Гуыргъохъо æмæ Бесайы-фырт Мæхæмæт.

Ой, æмæ Къардоны бынмæ куы бахæццæ вæййынц, гъей!
Гъей, гъей абырджытæ сæ размæ куы фесты, æмæ
Гуыргъохъо уайтагъд лидзынмæ куы фæци, гъей!
Гъей, Гуыргъохъо æмæ Бесайы-фырт Мæхæмæт.
Ой, æмæ горæты сæрмæ
Уæрдонæй цæлхнæдтæ, гъей!
Уый дын куы зыдтаин, тæрсаг Гуыргъохъо, ой,
Уæд дын ныссагътаин æндонæй цæфхæдтæ, гъей!
Гъей, æмæ Уæтæры бын дæ каутæ, Гуыргъохъо!
Гъей, гъей, фæтæрынц дын дæ галтæ, уæдæ ма, гъей,
Гуыргъохъо æмæ Бесайы фырт Мæхæмæт!

Гъей, æмæ дидинæг дзындзалæг, куы загъта, гъей!
Гъей, гъей, лидзынмæ чызгау лæг, гъей, лидзынмæ
мæнгард Гуыргъохъо.

Ой, æмæ Бызыбын куырæйттæ,
Бутаты Мандзийы куырæйттæ,
Ой, Гуыргъохъо æмæ Бесайы-фырт Мæхæмæт!

Радзырдта йæ Хъайттаты Буца, 1987 аз, Црау. Ныффыстой йæ Дзеранты Фатимæ æмæ Хестанты Иринæ.
Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, ирон æмæ иумæйаг æвзагзонынады кафедрæйы архив.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13827-mayr230myhuaty-dzaboyy-zar230g-variant.html https://iratta.com/ir/itz/13827-mayr230myhuaty-dzaboyy-zar230g-variant.html 13827 Sun, 05 Jun 2011 22:11:00 +0400 native-yes Ой, уæдæ, ой, уæрæйдæ 'мæ ой!
Тох æрцыди уартæ Цæлыччы быдыры, ой!
Ой, ой æмæ ой, мæ иунæг æрдхорд, кæцæй мын фæзынай,
Ой æмæ, мæ хæсты заман, Дзестелты Зауыр?!
Вагзалы фæндагыл нартхæрттæ æмæ æхсынæнтæ ныккодтой,
Уыдон сæ адзалы фæндаджы æрдхæрдтæ æмæ æфсымæртæ ысккодтой.
Хъионы нарджытæ,
Æнхъæлдæн, лæппутæ, æрбацæуынц уæм иубоны барджытæ.
Дæргъæвсы ком та сын даргъ цæндты кæронæй.
Æмæ, зæгъы, Дзестелты Зауыр бадзуры:
– Тæрсгæ ма кæн, Дзабо, мæ бар сæ уадз нартхæртты кæронæй.
Мæздæгæй сын арфæтæ ныккодтой:
– Мæ уарзон æмгæрттæ мын мæ бирæ хъæдгæмтты
Бæмбæгæй комрæзтæ ныккодтой.
Елхоты, зæгъы, нарджытæ,
– Æз ма куы фехъуыстаин мæ удæгасæй мæ хоты хъарджытæ.
Хъионы къудзитæ,
– Гъæйтт, мардзæ, ныр дæхи бафснай,
Фæлæ мæн хъæуы иу лæджы тухитæ.

Радзырдтой йæ Мырзаганты Уане æмæ Мырзаганты Сахъмæн. Ныффыстой йæ Плиты Харитон æмæ Дарчиты Дауыт, 1938 аз.
ЦИГСИИ-йы архив, фольклор № 21, папкæ 71, ф.10.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13826-mayr230myhuaty-dzabo.html https://iratta.com/ir/itz/13826-mayr230myhuaty-dzabo.html 13826 Sun, 05 Jun 2011 22:09:34 +0400 native-yes      Иу уалдзыгон æхсæвы мæйдар йæхи зæххыл куы æруагъта, уæд кæцæйдæр Дзабо уынæр айхъуыста: уыдон уыдысты мæхъхъæлон абырджытæ. Абырджытæ систой гæрæхтæ, цæмæй атæрой Дзабойы галты рæгъау.Уыцы рæстæг æрбацæйцыдис Зæронд Бæтæхъойыхъæуæй Хуымæллæгмæ йæ кайыстæм Дзестелты Зауырбег. Уый кæсы, мæгуыр фыййауы марынц, æмæ ныхъхъæр кодта: «Гъæтт, нæ дæ ныууадздзынæн ацы зын сахат иунæгæй!» Æмæ йæхæдæг дæр райдыдта хæцын абырджытимæ. Уыцы хæст фæцыди, цалынмæ дыууæрдыгæй дæр гæрах хъуыс¬той, уæдмæ, æмæ уый тыххæй абырджытæн сæ бон нæ бацис фос ас¬къæрын. Ирон адæм уыцы хъæбатырдзинады фæстæ сфæнд кодтой Майрæмыхъуаты Дзабойыл зарæг скæнын. (Зарæггæнæджы фиппаинаг).

Гъæтт, тох æрцыди.
Зауыр æм ныхъхъæр кодта,
– Æз дæу нæ ныууадздзынæн ацы гауыртæн.

Арыхъхъы хъæддзау фæцыди кæрзытæ кæнынмæ,
Гъæтт, нал фæцæудзынæн Бæтæхъойыхъæумæ
Кæрдзынтæ хæрынмæ.

Хъæды къудзиты пысыра куы уаид,
Гъæй-джиди, æмæ мæ ацы тохы рæстæг
Ме 'фсымæр Пысыма куы уаид,

Базары фæндагыл æхсынæнтæ уæй кодтой,
Дзабо æмæ Зауыр сæ адзалы фæндагыл æфсымæртæ ыскодтой.

Машинæйы фæндагæн – тулдзæй спъалытæ,
Забо ныхъхъæр кодта Зауырмæ:
– Гъæтт, Зауыр, мæнæй дын пайда нал ис,
Мæнæн мæ бын тугæй æсмалтæ.

Хохы хъæддзаутæ хæрисмæ дæр нал цæуынц,
Хуымæллæг фæдисы дæр нал цæуынц,

Уæлæсыхы Дзадзуаты гæнæхтæ.
Забо ма фæстагмæ ныккодта
Хъазуаты гæрæхтæ.

Хохы фæндагыл Гогийы нарджытæ,
Гъæтт, æмæ ма куы фехъуыстайин
Мæ сылгоймаг Зогийы хъарджытæ.

Гъæтт, æмæ уæлæ Дигойы нарджытæ,
Æмæ Забо ныхъхъæр кодта:
– Æнхъæлдæн адон сты иубоны барджытæ.

Радзырдта йæ Дзуццаты Аслæнбег Харитоны фырт, 78-аздзыд, 1970 аз, Ламардон. Ныффыста йæ Дзуццаты Н. Аслæмбеджы чызг.
Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, уырыссаг литертурæйы кафедрæйы архив, 1970 аз, № 13.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13825-ars230gaty-gorgayy-zar230g.html https://iratta.com/ir/itz/13825-ars230gaty-gorgayy-zar230g.html 13825 Sun, 05 Jun 2011 22:08:28 +0400 native-yes Бадилатæ куы æрбацыдысты Садоны комыл, гъей!
Сæ авд азы хъалонмæ, зæгъы, гъей!
Арсæгаты Горга уый фехъуыста, зæгъы, уыцы хабар, гъей!
Къæмунты фæсивæдæн куы загъта, зæгъы, гъей!
– Цом, фæсивæд, зæгъы, дзуары æфцæджы бынмæ, гъей!
Уæздæтты бауромæм, зæгъы, гъей!
Сæ хъалон исынмæ нæм куы 'рбацæуынц, зæгъы, гъей!
Сæ авд азы хъалон исынмæ, зæгъы, гъей!
Йæ фæдыл зæгъы, куы ничи рацæуы, гъей!
Йæхæдæг иунæгæй куы ацæуы
Дзуары æфцæджы бынмæ, зæгъы, гъей!
Сæ размæ куы бабады, зæгъы, гъей!
Сæ размæ куы бабады æвзист хæцæн маузеримæ, гъей!
Уæртæ куы 'рбацæуынц уæздæттæ сæ хъалон исынмæ, гъей!
Горга зæгъы сæм куы бадзуры:
– Кæдæм цæут, кæ, Бадилатæ, гъей!
Æмæ йын куы загътой уæд уæздæттæ, гъей!
– Дыгургоммæ, зæгъы, нæ хъалон исынмæ, гъей!
Уæд сæм, зæгъы, Горга куы бадзуры:
– Абонæй фæстæмæ сымахæн хъалон нал ис, гъей! –
Куы нæ йæм, зæгъы, байхъуыстой,
Уæд сæ æхсын байдыдта, гъей!
Сæ лидзæггаг, зæгъы, хауæггаг куы фæци
Бадилаты хъалтæн, гъей!

Радзырдта йæ Гатциты Осмæн Хъанцауы фырт, 64-аздзыд, 29 июнь, 1975 аз. Ныффыстой йæ Фидараты Юханæ æмæ Тамара К.
Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, уырыссаг литературæйы кафедрæйы архив.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]> https://iratta.com/ir/itz/13824-kardzhiaty-fazz230tty-zar230g-variant.html https://iratta.com/ir/itz/13824-kardzhiaty-fazz230tty-zar230g-variant.html 13824 Sun, 05 Jun 2011 22:07:15 +0400 native-yes цæджындз куы у, лæппутæ,
Талайæ тулдзджын, зæгъы,
Æй, æхсæвыгон, дам, хъамайæ туг исын цæй зын у, лæппутæ.
Хъамайæ туг исын цæй зын у.

Æй, горæты сæрмæ, дам, деланкæтæ куы уыдаид.
Æй, Къарджиаты фаззæттæ бадзурынц:
– Æй тæхуды, хæсты сахат нæм берданкæтæ куы уыдаид.

Æй, Лæцы кæмттæ 'мæ, дам, Хилачъы сау хæхтæ,
Мах, дам, баззайын кæндзыстæм,
Æй, ацы давджытæй лæджы мæрдтæ 'мæ идадзы сау бæхтæ, гъе!
Æй, фæрвы сæр, дам, дыууæ сау бæлоны
Хъæдуртæ уæд хæргæ,
Æй, æрбацæуынц, дам, дæлæ хæрдысæр дыууæ сау уæрдоны,
Цæлхдуртæ æвæргæ,
Æй, стыр комы хур, дам, сын, Къæрæбимæ зилгæ.
Уартæ рацæуынц, куы загътой, уартæ
Къарджиаты дыууæ файнусты сæ сау уæрдæтты размæ,
Æй, сæ сау уæрдæтты размæ сæ сывæллæтты разæй кæрæдзимæ ниугæ.
Æй, Къарджиаты кæрты куы 'рлæууыдысты дыууæ сау уæрдоны.
Сæ мад Дæда сæм куы рацæуы:
– Æй, æгас, дам, мæм фæцæуат, мæ фæллад бæлццæттæ!
Æй, Æхсабитæ де тауæдз сау цырт.
Къарджиаты фаззæттæ бадзурынц:
– Цæй, гъеныр, дам, нæ сабитæ
Де 'уазæг, Саукуыдз, гъо!

Радзырдта йæ Томайты Мысырби, 70-аздзыд, 28 июнь, 1974 аз, Къора. Ныффыстой йæ Дзуццаты Ритæ æмæ Бызыккаты Тамарæ.
Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, уырыссаг литературæйы кафедрæйы архив.

Ирон адæмон сфæлдыстад. Дыууæ Томы. Фыццаг том. / Сарæзта йæ Салæгаты З. – Дзæуджыхъæу: Ир, 2007 – 719 ф.

при использовании материалов сайта, гиперссылка обязательна

]]>